Görmeli Köprüsü Kitabesi Ermenek’te 700 yıllık tarihi Tol Medresenin hemen ön tarafında açılan müze binasının dışında yazılan tanım şöyledir: T C Kültür bakanlığı Ahmet Keleşoğlu Arkeoloji ve Etnografya Müzesi
Bir antik kentler arenası olan tarihi Taşlık Kilikya orta Toroslar Taşeli yöresine layıkıyla bir eser bırakan Keleşoğlu Vakfı’na sonsuz teşekkürler.
İnsanlıkla beraber yerleşmeye başlanan bu bölgede onlarca antik kent kalıntısından kazı yapılanlarından çıkan eserler burada sergileniyor. Ayrıca 45 milyon yıl önce sular altında olan bölgenin yüksek rakımları şu anda sünger, Denizyıldızı, yılan, balık, midye ve her türlü Deniz fosili ile doludur. Bu eserlerden de birer numune müzede sergilenmektedir.
Bu doğal eserlerin yanında bir de kültürel eserler var ki bu eserler Etnografya kelimesi altında toplanan binlerce yıllık beşeri tarihimizde elde edilen kültürlerin gelecek yıllara aktarılmasını sağlayan örneklerinin sergilenmesi de çok manidardır. Bu arada Ermemekten diğer bazı illerdeki müzelere götürülüp sergilenen eserler bir bir buraya taşınmaktadır.
Şahsen çevrede hiçbir ilçede bulunmayan ve çoğu ilde de emsaline rastlanmayan bu kapsamlı müzeye ben “bölge müzesi” diyorum.
Bütün bunların yanında bir de bölgemizde kayalara kazınan kitabeler var müzede, konumuz altı metrekareyi aşkın dev bir kitabedir. Müzenin ana giriş salonunu bu kitabe süslemekte ve ziyaretçilere adeta, tarihe hoş geldiniz! demektedir. Kitabe iki bin on bir yılında baraja gömülen köprüden sökülerek Karaman müzesine alınmıştı. Bu kitabenin bir özelliği de Karamanoğulları hanedanının kitabeleri arasında ilk defa Zillullullahi fil’alem tabirinin kullanılmasıdır. Ayrıca Yıldırım Beyazıt’a, sen Sultan isen ben de Sultanım, diyen Karamanoğlu Halil Bey oğlu Sultan Alâeddin Bey kendisini “Büyük Sultan” olarak da nitelendirmektedir. Zıllullahi fil ’âlem tabirini Osmanlılar henüz kullanmazken Sultan Alâeddin bu kitabede kullanmıştır. Ayrıca bu kitabe 1910 yılında kaleme alınan Halil Ethem beyin yazdığı Vesaik-i mahkûkede de yer almamaktadır. Sultan Alâeddin, oğlu Sultan 2. Mehmet ve torunu Sultan 2. İbrahim tam yüz iki sene saltanat sürerek Karamanoğulları devletinin en verimli devrini yaşatmışlardır. (1362 – 1464)
Şimdi aşağıda bu tarihi âlâ köprü kitabesinin günümüz Türkçesi, orijinal Arapçasının tekrar yazımı ve transkripti ile incelemenizi arz ediyorum.
Ermenek Müzesinde bir şaheser: Türkiye'nin en büyüğü Görmeli Köprüsü Kitabesi
Ermenek, Karamanoğulları'nın sadece beylik payitahtı değil sonuna kadar bir başkentleri ve sığınakları olmuştur.
Osmanlı sultanı Yıldırım Bayezid tarafından şehit edilen Halil Bey oğlu Sultan Alâeddin beyin Ermenek'teki Türkiye'nin en büyük kitabesinden söz ediyoruz.
Sultan Alaeddin Bey, Yıldırım Bayezid'in karşısında "Sen Osmanlı sultanı isen ben de Karamanoğulları sultanıyım” diyen bir sultandır.
Karamanoğulları devletinde sultan unvanını tüm ayrıntıları ile kullanan ilk Sultan sayılabilir.
Aşağıdaki Ermenek Alaköprü / Görmeli köprüsü üzerinden baraja gömülmeden önce 2011’de kurtarılan kitabede bu sultanlık tarifini görüyorsunuz.
Bu devasa kitabe şu anda TC Kültür Bakanlığı Ermenek Ahmet Keleşoğlu Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’nin giriş salonunda ziyaretçileri karşılamaktadır.
Ermenek’te Karamanoğulları sultanlarına ait 4. Kitabe: Âlâ Köprü / Görmeli Köprüsü
Şu anda Ermenek HES barajı suları altında kalan Ermenek Görmeli Köprüsünün kitabesini orijinal Arapça metne çevirisi, harf çevirisi ve günümüz Türkçesi ile anlamını takdim ediyorum.
Görmel Köprüsünün (Ala Köprü) Arapça olan kitabesinin Arapça metne çevrilmiş hali:
Arapça aslı: امر بعمارة هذه القنطرة المباركة امانا من عبور الصراط السلطان الاعظم ظل الله فى العالم مالك رقاب الامم ابو الفتح علاء الدنيا والدين ابن خليل ابن محمود ابن قرمان خلد الله ملكه فى الاسلام سنة ثمانين وسبعمئة
Harf Çevirisi: Emera biimâreti hâzihi’l-kantarati’l-mübâreketi emânen min ubûri’s-sırâti es-sultanü’l-a’zamü zıllüllahi fil’âlemi mâlikü rikâbi’l-ümemi Ebu’l-feth alâü’d-dünya ved’dini bin Halil bin Mahmut bin Karaman halledellahü mülkehû fil’İslâmi sene semânîne ve seb’a miete
Günümüz Türkçesi: İnsanların rahatça gelip geçmesi için, bu değerli köprünün yapılmasını, Karaman oğlu Mahmut oğlu Halil Bey oğlu, dinin ve dünyanın yücelticisi, nice milletlere boyun eğdirmiş, fethin babası, büyük Sultan Alaeddin emretti. - Allah memleketini İslam’da sonsuz kılsın- sene 780 / 1378
*Yararlanılan kaynak: Ermenek’te baraj suları altında kalan bir eser: Görmeli Köprüsü: Sevgi Parlak, Halil İbrahim Kunt, Mehmet Ali Kapar
